<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="ZW06n0057"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka, Electronic version, No. 57 雲南阿咤力教经典及其在中国<persName>佛</persName>教研究中的價値</title> <title xml:lang="zh-Hans">藏外<persName>佛</persName>教文献数位版, No. 57 雲南阿咤力教经典及其在中国<persName>佛</persName>教研究中的價値</title> <author>侯冲</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>ZangWai</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">ZW</idno>.<idno type="vol">6</idno>.<idno type="no">57</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">藏外<persName>佛</persName>教文献</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">雲南阿咤力教经典及其在中国<persName>佛</persName>教研究中的價値</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Fang Guangchang</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">方廣锠大德提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【藏外】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2010-01-08T11:05:13"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0389a" n="0389a"/> <lb ed="ZW" n="0389a01"/> <lb ed="ZW" n="0389a02"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>雲南阿咤力教经典及其 <lb ed="ZW" n="0389a03"/>在中国<persName>佛</persName>教研究中的價値</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="ZW" n="0389a04"/><byline cb:type="author">侯冲</byline> <lb ed="ZW" n="0389a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu> <lb ed="ZW" n="0389a06"/><p xml:id="pZW06p0389a0601">在明代及其以後的雲南地方文献中，有大量阿咤力密教（阿 <lb ed="ZW" n="0389a07"/>咤力教）的记载。因所记较零散，故对阿咤力教究竟是甚么派别 <lb ed="ZW" n="0389a08"/>的<persName>佛</persName>教，一直众说不一。目前大致有四种看法：一、从印度直接 <lb ed="ZW" n="0389a09"/>传入雲南的印度密教；二、从西藏传入雲南的藏密；三、从印度传 <lb ed="ZW" n="0389a10"/>入雲南後，以大理一带为中心形成的有自己独特体系的密教，即 <lb ed="ZW" n="0389a11"/>滇密；四、直接从印度传入大理的印度密教和从中原传入大理 <lb ed="ZW" n="0389a12"/>的汉地密宗的结合体（此观点为笔者未见阿咤力经典时提出）。</p> <lb ed="ZW" n="0389a13"/><p xml:id="pZW06p0389a1301">人们都知道1956年发现的大理凤仪北汤天写经中有不少 <lb ed="ZW" n="0389a14"/>阿咤力经典，但因被三个不同的单位保管，大多看不到原件，故 <lb ed="ZW" n="0389a15"/>不论持何种观点的学者，对阿咤力教经典的认识，一直都很模 <lb ed="ZW" n="0389a16"/>糊，所以在所著中对阿咤力经典均未有具体的说明，也影响了他 <lb ed="ZW" n="0389a17"/>们对阿咤力教的认识。幸运的是，我们在雲南省<persName>佛</persName>教协会顾问、 <lb ed="ZW" n="0389a18"/>阿咤力僧赵文焕先生处看到了一些阿咤力教经典。在探究这批 <lb ed="ZW" n="0389a19"/>经典的基础上，我们又陆续收集到其他一些经典，从而深化了对 <lb ed="ZW" n="0389a20"/>阿咤力教的认识。这无疑是雲南<persName>佛</persName>教研究的一次突破。由于这 <lb ed="ZW" n="0389a21"/>批阿咤力经典大多不见中外历代<persName>佛</persName>书载录，也大多未为中外大 <lb ed="ZW" n="0389a22"/>藏经所收，故它们的存世，在中国<persName>佛</persName>教研究中无疑有重要的價 <lb ed="ZW" n="0389a23"/>値。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0389a24"/> <lb ed="ZW" n="0389a25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一、雲南阿咤力教经典简目</cb:mulu><head>一、雲南阿咤力教经典简目</head> <lb ed="ZW" n="0389a26"/><p xml:id="pZW06p0389a2601">根據目前所见阿咤力经典及周泳先先生整理凤仪北汤天写 <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0390a" n="0390a"/> <lb ed="ZW" n="0390a01"/>经所编《大理国写经目》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0390001" n="0390001"/>，我们将现存阿咤力经典编了一简目。 <lb ed="ZW" n="0390a02"/>这个简目还有待进一步完善，但我们相信大部份重要阿咤力经 <lb ed="ZW" n="0390a03"/>典已在这个简目中。通过这批经典，我们已可对阿咤力教的性 <lb ed="ZW" n="0390a04"/>质作一判断。</p> <lb ed="ZW" n="0390a05"/><p xml:id="pZW06p0390a0501">1、《重廣水陆法施无遮大斋仪》，雲南省图书馆藏凤仪出土 <lb ed="ZW" n="0390a06"/>本（残缺）。玉溪某居士处藏旧抄本《水陆大斋瑜伽密教第一 <lb ed="ZW" n="0390a07"/>壇》、《水陆大斋瑜伽密教第二壇》，可资挍对。</p> <lb ed="ZW" n="0390a08"/><p xml:id="pZW06p0390a0801">2、《楞严解冤释结道场仪》八卷，题“眉阳慧觉寺长讲沙门祖 <lb ed="ZW" n="0390a09"/>照集”。淸乾隆五十一年（1786）據明版刻本，现藏雲南省图书 <lb ed="ZW" n="0390a10"/>馆。昆明某先生处有光緖十一年段寿荣精抄本（缺密教部份）。 <lb ed="ZW" n="0390a11"/>小科仪《<persName>佛</persName>门六类解结法事》（或作《六负解结法事》）據本科仪所 <lb ed="ZW" n="0390a12"/>纂而成。</p> <lb ed="ZW" n="0390a13"/><p xml:id="pZW06p0390a1301">3、《地藏慈悲救苦荐福利生道场仪》四册。署“馀杭沙门元 <lb ed="ZW" n="0390a14"/>照集”。淸康熙三十七年（1698）抄本，现藏昆明某先生处。玉溪 <lb ed="ZW" n="0390a15"/>某居士处藏旧抄本《地藏慈悲救苦荐福利生道场纲要》及《地藏慈 <lb ed="ZW" n="0390a16"/>悲道场密教幷经卷上》。雲南省图书馆藏大理凤仪写经有《地 <lb ed="ZW" n="0390a17"/>藏科上》、《地藏科仪》。</p> <lb ed="ZW" n="0390a18"/><p xml:id="pZW06p0390a1801">4、《<persName>如来</persName>廣孝十种报恩道场仪》八卷。题“汉州绵竹大中祥 <lb ed="ZW" n="0390a19"/>符寺住持长讲花严海印大师思觉集”，无抄写年代。现藏昆明某 <lb ed="ZW" n="0390a20"/>先生处。玉溪某居士及另一居士处藏淸嘉庆抄本《孝顺设供拔 <lb ed="ZW" n="0390a21"/>苦报恩道场仪文》卷中、卷下及《报恩道场仪》的纪赞、提纲、密教 <lb ed="ZW" n="0390a22"/>部份，雲南省機关某先生处有淸康熙二十八年抄本《孝顺设供拔 <lb ed="ZW" n="0390a23"/>苦报恩道场仪》仪文卷上、卷中二卷的覆抄本，洱源凤羽某阿咤 <lb ed="ZW" n="0390a24"/>力处有段宗培抄《<persName>如来</persName>廣孝十种报恩道场仪》卷下，可资挍对。</p> <lb ed="ZW" n="0390a25"/><p xml:id="pZW06p0390a2501">5、《消释金刚科》一卷，宋释宗镜述。淸代抄本三种。此书 <lb ed="ZW" n="0390a26"/>见于《续藏经》，有明代註释本和淸抄本。天津图书馆也有明刻 <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0391a" n="0391a"/> <lb ed="ZW" n="0391a01"/>古本。</p> <lb ed="ZW" n="0391a02"/><p xml:id="pZW06p0391a0201">6、《天宫科》不分卷（包括仪文、提纲、真言部份），中有“西竺 <lb ed="ZW" n="0391a03"/>中巖山祖觉禅师集”之句。近代抄本。其简本为《新集天宫吉祥 <lb ed="ZW" n="0391a04"/>鸿科仪》，题“大汉民国十年岁次辛酉蒲月後学弟子廣运抄录”。 <lb ed="ZW" n="0391a05"/>又有更简本《天宫吉祥科仪》。</p> <lb ed="ZW" n="0391a06"/><p xml:id="pZW06p0391a0601">7、《敬设诸天净醮法事》，包括《光明大夜上》、《光明大夜 <lb ed="ZW" n="0391a07"/>下》。大理凤仪北汤天出土，现藏雲南省图书馆。</p> <lb ed="ZW" n="0391a08"/><p xml:id="pZW06p0391a0801">8、《药师科》（名不一，又作《药师道场解经颂文灌顶章句教 <lb ed="ZW" n="0391a09"/>诫仪文》、《<persName>佛</persName>说消灾延寿药师灌顶章句仪文》、《药师灌顶章句拔 <lb ed="ZW" n="0391a10"/>苦过罪生死得度纲目》、《药师科笵》等），不分卷。包括教诫、仪 <lb ed="ZW" n="0391a11"/>文、纲目、真言四部份。署“东晋天竺三藏法师闽越金身<name role="" type="person">太平寺</name> <lb ed="ZW" n="0391a12"/>沙门若愚述，帛尸梨密多罗奉诏译”。有嘉庆幷光緖抄本。玉溪 <lb ed="ZW" n="0391a13"/>某居士处藏旧抄本《药师七级灯科仪文》及近代抄本《<persName>佛</persName>门药师 <lb ed="ZW" n="0391a14"/>消灾延寿灯科》为其简本。另有《药师解结诵经》，大理凤仪北汤 <lb ed="ZW" n="0391a15"/>天出土，现藏雲南省图书馆。</p> <lb ed="ZW" n="0391a16"/><p xml:id="pZW06p0391a1601">9、《新集西域毛牧净土勝果道场仪》，不分卷，包括仪文、提 <lb ed="ZW" n="0391a17"/>纲、真言三部份，署“西晋毛牧居士大善知识所集”，无抄写年代。 <lb ed="ZW" n="0391a18"/>简本为《净土法事》。</p> <lb ed="ZW" n="0391a19"/><p xml:id="pZW06p0391a1901">10、《冥府十王灭罪拔苦科》不分卷，包括教诫、仪文、提纲、 <lb ed="ZW" n="0391a20"/>密咒。嘉庆十八年抄本。《新集冥府十王科仪》为其简本。雲南 <lb ed="ZW" n="0391a21"/>省图书馆藏大理凤仪出土者包括《冥王教诫》、《冥王提纲》、《冥 <lb ed="ZW" n="0391a22"/>王贰时》、《冥王三时》、《冥王四礼》，为残缺本。</p> <lb ed="ZW" n="0391a23"/><p xml:id="pZW06p0391a2301">11、《廣大灵感大悲观世音菩萨香山宝科仪》（观音香山宝 <lb ed="ZW" n="0391a24"/>科），一册，旧抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0391a25"/><p xml:id="pZW06p0391a2501">12、《瑜伽焰口施食集要壇仪》全部，署“大兴善士（寺）三藏 <lb ed="ZW" n="0391a26"/>沙门不空翻译，崇圣乞士普烁重阅挍证，水目比丘心实挍订”，淸 <lb ed="ZW" n="0391a27"/>光緖十九年刻本；又有光緖版，署“大兴善士（寺）三藏沙门不空 <lb ed="ZW" n="0391a28"/>翻译，龙山乞士昌礼较（挍）述”。</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0392a" n="0392a"/> <lb ed="ZW" n="0392a01"/><p xml:id="pZW06p0392a0101">13、《瑜伽焰口施食科》，一册，近代抄本，中有祭亡白文词。 <lb ed="ZW" n="0392a02"/>雲南省图书馆藏有大理凤仪北汤天生土本。又有明抄本《瑜伽 <lb ed="ZW" n="0392a03"/>焰口施食集壇》（不见白文词）。</p> <lb ed="ZW" n="0392a04"/><p xml:id="pZW06p0392a0401">14、《关申三府法事》，有数种抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a05"/><p xml:id="pZW06p0392a0501">15、《释门下瘟火二醮申奏》，一册，宣统三年抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a06"/><p xml:id="pZW06p0392a0601">16、《释门瑜伽破狱破血河金科全部》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a07"/><p xml:id="pZW06p0392a0701">17、《<persName>佛</persName>门九品往生灯科》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a08"/><p xml:id="pZW06p0392a0801">18、《<persName>佛</persName>门迎请圣僧法事》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a09"/><p xml:id="pZW06p0392a0901">19、《<persName>佛</persName>门星辰科仪》（又作《释门禳星法事》），一册，近代抄 <lb ed="ZW" n="0392a10"/>本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a11"/><p xml:id="pZW06p0392a1101">20、《<persName>佛</persName>门经咒宝科》（又题《驱邪荡秽经咒宝科》），一册，内 <lb ed="ZW" n="0392a12"/>容近似之书还有《诸部因缘科》、《花严字母》等。</p> <lb ed="ZW" n="0392a13"/><p xml:id="pZW06p0392a1301">21、《<persName>佛</persName>门三府圣诰》（又题《诸<persName>佛</persName>菩萨诸神宝诰》），一册，旧 <lb ed="ZW" n="0392a14"/>抄本，有数种。</p> <lb ed="ZW" n="0392a15"/><p xml:id="pZW06p0392a1501">22、《释门预修十三转集要科仪》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a16"/><p xml:id="pZW06p0392a1601">23、《新历太岁白虎科》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a17"/><p xml:id="pZW06p0392a1701">24、《迎黄接驾法事》，一册，现代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a18"/><p xml:id="pZW06p0392a1801">25、《召値法事》，一册，现代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a19"/><p xml:id="pZW06p0392a1901">26、《启祖法事》，一册，现代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a20"/><p xml:id="pZW06p0392a2001">27、《释门请圣、灶扎、发牒、迴向法事》一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a21"/><p xml:id="pZW06p0392a2101">28、《进表法事》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a22"/><p xml:id="pZW06p0392a2201">29、《释迦太子浴<persName>佛</persName>表法事》，简本为《新集太子沐浴法事》， <lb ed="ZW" n="0392a23"/>一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a24"/><p xml:id="pZW06p0392a2401">30、《绕塔开桥散花法事》，一册，现代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a25"/><p xml:id="pZW06p0392a2501">31、《神祇法事》（包括龙王、得道水司、本主等），一册，现代 <lb ed="ZW" n="0392a26"/>抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a27"/><p xml:id="pZW06p0392a2701">32、《释门法名传度法事》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0392a28"/><p xml:id="pZW06p0392a2801">33、《<persName>佛</persName>门荡秽法事》（解秽法事），一册，现代抄本。</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0393a" n="0393a"/> <lb ed="ZW" n="0393a01"/><p xml:id="pZW06p0393a0101">34、《退谢回禄法事》（附《<persName>佛</persName>说避瘟经》），一册，光緖庚子抄 <lb ed="ZW" n="0393a02"/>本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a03"/><p xml:id="pZW06p0393a0301">35、《召値法事、扬幡法事》，一册，现代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a04"/><p xml:id="pZW06p0393a0401">36、《观音表法事》、《弥陀表法事》、《弥勒表法事》、《地藏表 <lb ed="ZW" n="0393a05"/>法事》、《延生表法事》、《浴<persName>佛</persName>表法事》、《北斗午朝表法事》、《释迦 <lb ed="ZW" n="0393a06"/>表法事》等，或为一册，或合二表为一册，近现代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a07"/><p xml:id="pZW06p0393a0701">37、《慈悲三昧水忏》，三卷，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a08"/><p xml:id="pZW06p0393a0801">38、《慈悲六根水忏》，一册，淸抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a09"/><p xml:id="pZW06p0393a0901">39、《往生西方极乐宝忏》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a10"/><p xml:id="pZW06p0393a1001">40、《观音经宝忏》，一册，淸抄本。又有《圣白衣观音圆通宝 <lb ed="ZW" n="0393a11"/>忏》，署“成都<name role="" type="person">天王寺</name>赐紫沙门溥辉撰”，淸抄本，现藏玉溪某居士 <lb ed="ZW" n="0393a12"/>处。</p> <lb ed="ZW" n="0393a13"/><p xml:id="pZW06p0393a1301">41、《先天斗母敕赦天忏》，一册，淸代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a14"/><p xml:id="pZW06p0393a1401">42、《祈嗣表》、《玄天表》、《求寿表》、《送圣表》，或 <lb ed="ZW" n="0393a15"/>为一册，或合二表为一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a16"/><p xml:id="pZW06p0393a1601">43、《释教瘟火启师送师安师送师杂录全本》，一册，淸代抄 <lb ed="ZW" n="0393a17"/>本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a18"/><p xml:id="pZW06p0393a1801">44、《诸斋道场牒式、状式、词式、表式合本》，一册，明万历九 <lb ed="ZW" n="0393a19"/>年抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a20"/><p xml:id="pZW06p0393a2001">45、《<persName>佛</persName>门择黄道日幷各式本》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a21"/><p xml:id="pZW06p0393a2101">46、《<persName>佛</persName>门大斋事圣牌》，一册，现代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a22"/><p xml:id="pZW06p0393a2201">47、《<persName>佛</persName>门诸斋<persName>佛</persName>榜》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a23"/><p xml:id="pZW06p0393a2301">48、《太上北斗仙经》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a24"/><p xml:id="pZW06p0393a2401">49、《南斗延生真经》，一册，近代抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a25"/><p xml:id="pZW06p0393a2501">50、《太上玄灵北斗本命延生真经》，一册，光緖十年抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a26"/><p xml:id="pZW06p0393a2601">51、《大<persName>佛</persName>顶首楞严经》，唐般辣密谛译，旧抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a27"/><p xml:id="pZW06p0393a2701">52、《地藏菩萨本愿经》，唐<name role="" type="person">实叉难陀</name>译，旧抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0393a28"/><p xml:id="pZW06p0393a2801">53、《大方便<persName>佛</persName>报恩经》，旧抄本。</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0394a" n="0394a"/> <lb ed="ZW" n="0394a01"/><p xml:id="pZW06p0394a0101">54、《<persName>佛</persName>说药师灌顶拔除过咎生死得度经》，题“帛尸梨密多 <lb ed="ZW" n="0394a02"/>罗译”，旧抄本。</p> <lb ed="ZW" n="0394a03"/><p xml:id="pZW06p0394a0301">55、《金刚经》，鸠摩罗什译，淸抄本及刻本。</p> <lb ed="ZW" n="0394a04"/><p xml:id="pZW06p0394a0401">56、《观音救苦经》、《血盆经》、《灶王经》、《阎王经》、《太阳 <lb ed="ZW" n="0394a05"/>经》、《太阴经》、《受生经》、《避瘟经》，旧抄本，因为小经，故大多 <lb ed="ZW" n="0394a06"/>是数经合抄在同一本子上，很少有单行本。</p> <lb ed="ZW" n="0394a07"/><p xml:id="pZW06p0394a0701">很显然，在“破四旧”和“文化大革命”以前，除了凤仪有古本 <lb ed="ZW" n="0394a08"/>经卷外，雲南大部份地区尤其是大理地区的洱源、剑川、鹤庆等 <lb ed="ZW" n="0394a09"/>县，丽江地区的丽江县、兰坪等地，也保存有不少阿咤力经典，所 <lb ed="ZW" n="0394a10"/>以浩劫後，仍有部份经典留存了下来。在没有条件全部看到雲 <lb ed="ZW" n="0394a11"/>南省图书馆藏那批凤仪北汤天<persName>佛</persName>教经典时，这些经典就理所当 <lb ed="ZW" n="0394a12"/>然地成了解开阿咤力教之谜的一把金钥匙。在实地调查中據阿 <lb ed="ZW" n="0394a13"/>咤力介绍，阿咤力经典一般有经、忏和科仪。基本上是一种科仪 <lb ed="ZW" n="0394a14"/>有一经一忏。但由于经过“文化大革命”，现在仍存世的阿咤力 <lb ed="ZW" n="0394a15"/>经典，经、忏的数量较少，主要是科仪。幷有少量有关法会牌式、 <lb ed="ZW" n="0394a16"/>幡式及文书定式的本子存世。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0394a17"/> <lb ed="ZW" n="0394a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二、雲南阿咤力教经典为明代<persName>佛</persName>教之“教”所用科仪</cb:mulu><head>二、雲南阿咤力教经典为明代<persName>佛</persName>教之“教”所用科仪</head> <lb ed="ZW" n="0394a19"/><p xml:id="pZW06p0394a1901">从内容上看，这批阿咤力科仪侭管大都不见中外历代<persName>佛</persName>书 <lb ed="ZW" n="0394a20"/>载录，也大都未为历代大藏经所收，但它们都来自内地，都为汉 <lb ed="ZW" n="0394a21"/>地<persName>佛</persName>教经典。如其中的《<persName>如来</persName>廣孝十种报恩道场仪》就内容来 <lb ed="ZW" n="0394a22"/>看，乃引述宗密《盂兰盆经疏》、慈觉《孝行录》和<name role="" type="person">契嵩</name>《孝论》，幷 <lb ed="ZW" n="0394a23"/>摘取经藏而成。《教诫》中称“本朝慈觉禅师”，可知思觉与宗赜 <lb ed="ZW" n="0394a24"/>慈觉同为宋僧。宗赜慈觉神师《孝行录》久佚，《仪文》中引述该 <lb ed="ZW" n="0394a25"/>书部份内容，从而为研究他的孝道思想和宋代中国<persName>佛</persName>教孝道思 <lb ed="ZW" n="0394a26"/>想保存了难得的资料。我们不能因为它不见中外历代<persName>佛</persName>书记载 <lb ed="ZW" n="0394a27"/>就以为它是雲南独有的。又如剑川阿咤力现在常用的《消释金 <lb ed="ZW" n="0394a28"/>刚科》，本名《消释金刚经科仪》，见于《续藏经》。明觉连重集《消 <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0395a" n="0395a"/> <lb ed="ZW" n="0395a01"/>释金刚经科仪会要註解》署“宋隆兴府百福院宗镜禅师述”，则它 <lb ed="ZW" n="0395a02"/>显然为中国僧人著述。从内容上看，它主要以姚秦鸠摩罗什译 <lb ed="ZW" n="0395a03"/>《金刚般若波罗蜜经》为依據编集而成，并且必须与坊间刻本《金 <lb ed="ZW" n="0395a04"/>刚经》（卷首为奉请八金刚、四菩萨等）配合纔能擧行法会。内地 <lb ed="ZW" n="0395a05"/>僧人现在已不知道如何使用本科仪，但阿咤力僧还能。这幷不 <lb ed="ZW" n="0395a06"/>证明阿咤力教传自印度幷自成体系，祇表明阿咤力保存了内地 <lb ed="ZW" n="0395a07"/><persName>佛</persName>教的一些较早的形式。换句话说，《金刚经科仪》至今仍为雲 <lb ed="ZW" n="0395a08"/>南剑川阿咤力廣泛使用，可以说明今天的阿咤力的所作所为，是 <lb ed="ZW" n="0395a09"/>汉地<persName>佛</persName>教的部份较早形式的遗存。</p> <lb ed="ZW" n="0395a10"/><p xml:id="pZW06p0395a1001">既然阿咤力经典是汉地<persName>佛</persName>教经典，它们是何时传<anchor xml:id="nkr_note_add_0395a1001" n="0395a1001"/><anchor xml:id="beg0395a1001" n="0395a1001"/>入<anchor xml:id="end0395a1001"/>的？阿 <lb ed="ZW" n="0395a11"/>咤力又是汉地<persName>佛</persName>教中的哪一支呢？</p> <lb ed="ZW" n="0395a12"/><p xml:id="pZW06p0395a1201">就雲南地方史来看，“宋挥玉斧”侭管不尽符合历史事实，但 <lb ed="ZW" n="0395a13"/>大理国与宋代交往不多，且主要以经济往来为主，这是不容否认 <lb ed="ZW" n="0395a14"/>的。故即使有的科仪成书于宋代，也不可能在大理国时期传入 <lb ed="ZW" n="0395a15"/>雲南。到了元代，汉地<persName>佛</persName>教大规模传入雲南，侭管大都是禅讲 <lb ed="ZW" n="0395a16"/>宗，但也不能排除有科仪传入。唯当时雲南地方史志中尙无阿 <lb ed="ZW" n="0395a17"/>咤力一词，故阿咤力经典大规模传入雲南的时间，目前暂定为明 <lb ed="ZW" n="0395a18"/>初。</p> <lb ed="ZW" n="0395a19"/><p xml:id="pZW06p0395a1901">明初，明政府将<persName>佛</persName>教寺院三分为“禅、讲、教”。所谓“禅”、 <lb ed="ZW" n="0395a20"/>“讲”、“教”，在当时的意思是：“其禅不立文字，必见性者方是本 <lb ed="ZW" n="0395a21"/>宗；讲者务明诸经旨義；教者演<persName>佛</persName>利济之法，消一切现造之业，涤 <lb ed="ZW" n="0395a22"/>死者宿作之愆，以训世人。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0395001" n="0395001"/>对“禅”、“讲”的含義，学者们的意 <lb ed="ZW" n="0395a23"/>见是一致的。对教僧为从事瑜伽显密法事仪式，做法事为死者 <lb ed="ZW" n="0395a24"/>洗涤罪愆，是“经忏僧”或“应赴僧”，是<persName>佛</persName>教深入民间成为民俗的 <lb ed="ZW" n="0395a25"/>一种表现，学者们的意见也是一致的。但对教僧具体的所作所 <lb ed="ZW" n="0395a26"/>为，不见有人作进一步的解释。究其原因，是没有可资研究的材 <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0396a" n="0396a"/> <lb ed="ZW" n="0396a01"/>料。明洪武十六年曾命僧录司官对“今瑜伽显密法事仪式及诸 <lb ed="ZW" n="0396a02"/>真言密咒，尽行考挍稳当可为一定成规，行于天下诸山寺院，永 <lb ed="ZW" n="0396a03"/>远遵守，为孝子顺孙愼终追远之道，人民州里之间祈禳伸请之 <lb ed="ZW" n="0396a04"/>用。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0396001" n="0396001"/>後在《申明<persName>佛</persName>教榜册》中又规定“显密之教，仪笵科仪，务 <lb ed="ZW" n="0396a05"/>遵洪武十六年颁降格式”。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0396002" n="0396002"/>就现存阿咤力科仪真言有较统一 <lb ed="ZW" n="0396a06"/>的形式及阿咤力以做法事为其主要<persName>佛</persName>教活动来看，可以肯定阿 <lb ed="ZW" n="0396a07"/>咤力教就是明代的“教”；阿咤力僧，就是明代的教僧。如果想在 <lb ed="ZW" n="0396a08"/>明代教僧及中国民俗<persName>佛</persName>教的研究上有所突破，就不能不研究雲 <lb ed="ZW" n="0396a09"/>南的阿咤力经典。</p> <lb ed="ZW" n="0396a10"/><p xml:id="pZW06p0396a1001">“教”在明初传入雲南与明初的宗教政策有一定关系。幻轮 <lb ed="ZW" n="0396a11"/>《释氏稽古略续集》卷二载：洪武二十一年，明政府发佈告令给僧 <lb ed="ZW" n="0396a12"/>录司，让其“行文书各处僧司去，但有讨度牒的僧，二十已上的， <lb ed="ZW" n="0396a13"/>发去乌蛮、曲靖等处，每三十里造一座庵，自耕自食，就化他一境 <lb ed="ZW" n="0396a14"/>的人”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0396003" n="0396003"/>。故“教”于此後不久传入雲南当无疑问。</p> <lb ed="ZW" n="0396a15"/><p xml:id="pZW06p0396a1501">“教”传入雲南後，为了能迅速发展，教僧就替自己在雲南历 <lb ed="ZW" n="0396a16"/>史上寻找依據。元代及其以前称僧人为“阿左梨”，为了与之挂 <lb ed="ZW" n="0396a17"/>钩，教僧就拟出一系列音近的词⸺阿咤力、啊咤力、阿拶哩等。 <lb ed="ZW" n="0396a18"/>他们还根據当时雲南流行一些说法，编造自己的历史。由于明 <lb ed="ZW" n="0396a19"/>初《白古通记》将大理说成就是印度，是妙香<persName>佛</persName>国，大理土著有印 <lb ed="ZW" n="0396a20"/>度血统，于是就有教僧称：</p> <lb ed="ZW" n="0396a21"/><p xml:id="pZW06p0396a2101">“夫西竺有姓名曰阿拶哩，是毘卢遮耶族，姓婆罗门，从梵天 <lb ed="ZW" n="0396a22"/>口中而生，教习秘密大道。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0396004" n="0396004"/></p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0397a" n="0397a"/> <lb ed="ZW" n="0397a01"/><p xml:id="pZW06p0397a0101">“稽《郡志》，唐贞观时，大士自乾竺来建大理，以释氏显之教 <lb ed="ZW" n="0397a02"/>化人为善，摩顶授记。蒙氏细奴罗，号为奇王，主宰斯土；选有德 <lb ed="ZW" n="0397a03"/>行者为阿咤力灌顶僧，祈祷雨旸。厥後复有赞陀崛多从<name role="" type="person">摩伽陀</name> <lb ed="ZW" n="0397a04"/>国至此，大阐瑜伽秘典，著述降伏、资益、爱敬、息灾四術以显 <lb ed="ZW" n="0397a05"/>化。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0397001" n="0397001"/></p> <lb ed="ZW" n="0397a06"/><p xml:id="pZW06p0397a0601">正像《白古通记》有众多附会却为时人推崇一样，教僧的附 <lb ed="ZW" n="0397a07"/>会在当时也很流行，所以在明代雲南地方史志中纔频繁出现“阿 <lb ed="ZW" n="0397a08"/>拶哩”、“啊咤力”、“阿叱力”等词，幷有赞陀崛多“阐瑜伽教，演秘 <lb ed="ZW" n="0397a09"/>密法，祈祷必应，至今雲南土僧名阿叱力者皆服其教”的记载。 <lb ed="ZW" n="0397a10"/>应当看到，这些名词和这些记载都是明代纔出现的，在元代及其 <lb ed="ZW" n="0397a11"/>以前幷没有。所以真实的历史是，阿咤力幷非观音大士所选，阿 <lb ed="ZW" n="0397a12"/>咤力所习与赞陀崛多所传也风马牛不相及。</p> <lb ed="ZW" n="0397a13"/><p xml:id="pZW06p0397a1301">明万历九年抄本《诸斋道场牒式、状式、词式、表式合本》是 <lb ed="ZW" n="0397a14"/>阿咤力为明代的“教”的一有力证據。其中所录牒文中的九州 <lb ed="ZW" n="0397a15"/>牒、十三布政司城隍牒、各布政总城隍牒，显然是明代全国各地 <lb ed="ZW" n="0397a16"/>通用的牒式。“祝国表”、“谢恩表”则为当时全国通用有表式。 <lb ed="ZW" n="0397a17"/>这些表、牒说明阿咤力不是雲南独有的，在明代，这种形式的<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0397a18"/>教通行全国。“破狱关”中“依科修建瑜伽显密某道场一供”的文 <lb ed="ZW" n="0397a19"/>字，说明当时阿咤力所做上述道场、斋事，与瑜伽显密都有关系。 <lb ed="ZW" n="0397a20"/>而“玉帝状”、“三元状”、“玉帝表”、“靑旦词”、“梓潼词”、“玄帝 <lb ed="ZW" n="0397a21"/>词”、“九天词”、“玉皇表”、“玉帝表”等是阿咤力僧日常斋事所用 <lb ed="ZW" n="0397a22"/>的词、表、状，说明康熙《雲南通志･凡例》中称阿咤力教“非释非 <lb ed="ZW" n="0397a23"/>道”的原因，是由于明代的<persName>佛</persName>教到了淸代，在内地已无影响，当时 <lb ed="ZW" n="0397a24"/>的人对明代的东西一无所知，依自己有限的知识对阿咤力作了 <lb ed="ZW" n="0397a25"/>这样的判断。因为从现存阿咤力科仪可以看出，明代的“教”是 <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0398a" n="0398a"/> <lb ed="ZW" n="0398a01"/>密教传入中国後在唐宋时期与中国传统文化（包括道教文化）及 <lb ed="ZW" n="0398a02"/><persName>佛</persName>教显宗结合的产物。它与一般意義上讲的禅、讲宗不同，与中 <lb ed="ZW" n="0398a03"/>国传统宗教道教也不同，故它不是道教，而是<persName>佛</persName>教。</p> <lb ed="ZW" n="0398a04"/><p xml:id="pZW06p0398a0401">在阿咤力科仪中，保留有不少密教的汉译真言。但大科仪 <lb ed="ZW" n="0398a05"/>的密教真言的格式大同小异，如都有诸部因缘等内容。在不少 <lb ed="ZW" n="0398a06"/>小科仪中也常有“教有真言”这样的文字。所以无论如何，阿咤 <lb ed="ZW" n="0398a07"/>力教（“教”）也只是中国汉地密教的通俗化，而不是自成系统的 <lb ed="ZW" n="0398a08"/>密教。而且阿咤力僧也不全是密僧。因为阿咤力在修建道场 <lb ed="ZW" n="0398a09"/>时，由于科仪一般分为教诫、仪文、提纲和密教，必须将它们相互 <lb ed="ZW" n="0398a10"/>配合纔能圆满地完成一台瑜伽显密法会，僧人因此也就至少分 <lb ed="ZW" n="0398a11"/>为主教法师（又称秉教法师，统管道场全面工作）、主仪法师（负 <lb ed="ZW" n="0398a12"/>责仪文的唱念）、提纲法师（负责提纲部份）和主密法师（又称为 <lb ed="ZW" n="0398a13"/>密教师，负责密教部份）。细分则还有掌壇法师（负责主持某一 <lb ed="ZW" n="0398a14"/>壇法事）、主经法师（按法事进行程序唱念相应<persName>佛</persName>经）、表白法师、 <lb ed="ZW" n="0398a15"/>礼忏法师、钟鼓法师、铙钵法师等等。但不论何种法师，都只是 <lb ed="ZW" n="0398a16"/>暂定的。只要能吹、打、唱、念，任何受过比丘大戒的僧人（受过 <lb ed="ZW" n="0398a17"/>具戒纔可以使用“<persName>佛</persName>法僧三宝印”）都可以充任主教法师或密教 <lb ed="ZW" n="0398a18"/>师以及其他法师。幷不是只有密僧来行持法事。所以明代雲南 <lb ed="ZW" n="0398a19"/>地方文献中的“（秘）密僧”、“叱力”等，其实就是当时<persName>佛</persName>教寺院三 <lb ed="ZW" n="0398a20"/>分时的教僧。明代雲南地方史志对他们的记载，由于受《白古通 <lb ed="ZW" n="0398a21"/>记》的影响，有不少地方需作仔细考究纔能弄淸真相。</p> <lb ed="ZW" n="0398a22"/><p xml:id="pZW06p0398a2201">从科仪还可看出，教僧一开始肯定是沙门（按当时的记载， <lb ed="ZW" n="0398a23"/>不排除一些僧人私有眷属，潜住民间的情况）。他们在词、表文 <lb ed="ZW" n="0398a24"/>中称“沙门某”、“比丘某”，所用科仪中则有“比丘某”的字样。从 <lb ed="ZW" n="0398a25"/>《请祖法事》则可以看出他们都出自禅宗，幷按禅宗（有临济、曹 <lb ed="ZW" n="0398a26"/>洞、雲门等宗）谱系排定法名。但必须受过比丘戒的僧人纔能主 <lb ed="ZW" n="0398a27"/>持法事，可以使用“<persName>佛</persName>法僧三宝印”。後来因为僧人没了传承，一 <lb ed="ZW" n="0398a28"/>批受过菩萨戒的在家居士继承了教僧的事业，与僧人有区别的 <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0399a" n="0399a"/> <lb ed="ZW" n="0399a01"/>地方是自称“缁流某”，在所用科仪中也用这一称呼。但个别科 <lb ed="ZW" n="0399a02"/>仪也有因脱漏而未改，仍有使用“比丘某”的情况。因此阿咤力 <lb ed="ZW" n="0399a03"/>在一些地方成了世袭，幷子子孙孙一代一代传了下来。当然，由 <lb ed="ZW" n="0399a04"/>于阿咤力行持法事是照本宣科，故在科仪和经典遗失或焚毁後， <lb ed="ZW" n="0399a05"/>一些重要法事活动也就随之消失了。而有一部份经典存世，自 <lb ed="ZW" n="0399a06"/>然也就为解开阿咤力之谜提供了必要的条件，为我们了解宋代 <lb ed="ZW" n="0399a07"/>及其以後中国俗<persName>佛</persName>教提供了颇有價値的资料。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0399a08"/> <lb ed="ZW" n="0399a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三、阿咤力教经典是研究中国民俗<persName>佛</persName>教的重要资料</cb:mulu><head>三、阿咤力教经典是研究中国民俗<persName>佛</persName>教的重要资料</head> <lb ed="ZW" n="0399a10"/><p xml:id="pZW06p0399a1001">世俗化是中国<persName>佛</persName>教的总趋向。但中国<persName>佛</persName>教明显的世俗化是 <lb ed="ZW" n="0399a11"/>在五代北宋之际，具体的表现是从義理性<persName>佛</persName>教过渡到民俗性<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0399a12"/>教。此後到20世纪晚淸的一千多年，<persName>佛</persName>教与中国民间社会血肉 <lb ed="ZW" n="0399a13"/>相连，对中国民间的社会生活产生了巨大的影响。所以在中国 <lb ed="ZW" n="0399a14"/><persName>佛</persName>教史上，五代北宋至晚淸作为<persName>佛</persName>教中国化的真正表现，被视为 <lb ed="ZW" n="0399a15"/>中国民俗<persName>佛</persName>教或中国俗<persName>佛</persName>教时期。但是，“民俗<persName>佛</persName>教研究是长期 <lb ed="ZW" n="0399a16"/>遭人忽视的领域。以往<persName>佛</persName>教史籍多偏重于介绍学理<persName>佛</persName>方面的高 <lb ed="ZW" n="0399a17"/>僧、教理、事件等，这样幷不足以反映中国<persName>佛</persName>教的全貌，尤其不能 <lb ed="ZW" n="0399a18"/>突出<persName>佛</persName>教用于社会教化的功能。”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0399001" n="0399001"/>很大程度上，存在这种状况 <lb ed="ZW" n="0399a19"/>的原因是缺乏足资研究的资料。</p> <lb ed="ZW" n="0399a20"/><p xml:id="pZW06p0399a2001">当前，人们正借鉴民俗学、人类学、社会学的方法重新省察 <lb ed="ZW" n="0399a21"/><persName>佛</persName>教，反思以往中国<persName>佛</persName>教史的研究工作，重新检察宋元明淸<persName>佛</persName>教 <lb ed="ZW" n="0399a22"/>的历史價値。现存阿咤力教经典如《楞严解冤释结道场仪》、《如 <lb ed="ZW" n="0399a23"/>来廣孝十种报恩道场仪》、《消释金刚经科仪》等宋代中国僧人著 <lb ed="ZW" n="0399a24"/>述及大量明代教僧所用科仪，无疑就是这一工作中値得重视的 <lb ed="ZW" n="0399a25"/>新资料。但由于现在存世阿咤力及阿咤力经典已经不多，为适 <pb ed="ZW" xml:id="ZW06.0057.0400a" n="0400a"/> <lb ed="ZW" n="0400a01"/>应这一契機，对雲南阿咤力教进行全方位的调查，培养新生力 <lb ed="ZW" n="0400a02"/>量，可以说是对中华古代文化遗产保护的抢救的重要措施。而 <lb ed="ZW" n="0400a03"/>对雲南阿咤力教经典的整理和研究，不仅可以帮助我们对阿咤 <lb ed="ZW" n="0400a04"/>力教有一个淸楚的认识，而且可以加深我们对宋代以後中国民 <lb ed="ZW" n="0400a05"/>俗<persName>佛</persName>教尤其是明代的“教”的认识，这对中国<persName>佛</persName>教史的研究和<persName>佛</persName> <lb ed="ZW" n="0400a06"/>教中国化的研究无疑都有重要的意義。</p> <lb ed="ZW" n="0400a07"/><p xml:id="pZW06p0400a0701">以往由于各种原因，对阿咤力经典的认识存在不少失误。 <lb ed="ZW" n="0400a08"/>现在发现新资料了，希望大家对之给以一定的关心注意，从不同 <lb ed="ZW" n="0400a09"/>的角度，使用不同的方法来进行研究。这项工作做好了，对雲南 <lb ed="ZW" n="0400a10"/><persName>佛</persName>教史、对中国<persName>佛</persName>教史的研究都是不小的贡献。</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0395a1001" to="#end0395a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">入</lem><rdg wit="#wit.orig">人</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="zangwai-notes"> <head>方廣锠 挍注</head> <p> <note n="0390001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0390001">雲南省社科院历史所抄本，现藏雲南省社会科学院图书馆。</note> <note n="0395001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0395001">明释幻轮《释氏稽古略续集》卷二，《大正藏》第49卷第932页上。</note> <note n="0396001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0396001">明释幻轮《释氏稽古略续集》卷二，《大正藏》第49卷第932页下。</note> <note n="0396002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0396002">转引自明复著《中国僧官制度研究》第82页，明文书局1981年3月初版。</note> <note n="0396003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0396003">《大正藏》第49卷第935页中。</note> <note n="0396004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0396004">洪仁撰〈故考大阿拶哩段公墓志铭〉，见石钟，《滇西考古报告》附录IV（雲南省立龙渊中学油印，民国三十三年六月），页33。</note> <note n="0397001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0397001">杨森撰〈老人赵公寿藏铭〉，引自《弘圭山碑文摘录》，见雲南省社会科学院图书馆档案白族部份第192卷。</note> <note n="0399001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0399001">李四龙〈民俗<persName>佛</persName>教的形成与特征〉，载《北京大学学报》（哲社版）1996年第四期。</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0395a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0395a1001">入【CB】，人【藏外】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>